تفاوت کیفیت نماز رسول الله (ص) و اهل سنت به گفته بزرگان اهل سنت
انتشار: 05 مرد ماه 1394 ساعت 13:05 دیدگاه ها: هيچ

به گزارش گلستان بلاگ،وبلاگ «مهدویت» نوشت:

محل سجده در نماز

رکوع کردن پس از قرائت و سپس سجده بعد از رکوع از ارکان نماز است که بدون آن نماز تحقق پیدا نمی کند و لذا از نگاه فقیهان سنت و تشیع در آن اختلافی نیست، فقط در مکان و جائی که پیشانی هنگام سجده باید قرار گیرد اختلاف وجود دارد که به برخی از این اختلافها اشاره می کنیم.

Capture

مکان سجده از نگاه فقیهان شیعه

فقهای شیعه با استناد به مدارک نقل شده از رسول خدا صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار سلام الله علیهم می گویند: پیشانی و محل سجده علاوه بر پاک بودن آن باید از جنس زمین یا چیزیکه از آن می روید باشد وماکول وملبوس نباشد،  و سجده بر چیزی که از اسم زمین بیرون باشد مثل معادن طلا ونقره وعقیق وفیروزه وقیر وزفت وامثال آنها وهم چنین جایز نیست سجده کردن بر چیزیکه از اسم روئیده شده از زمین خارج شده باشد مانند: خاکستر وذوغال وامثال آنها، وجایز نیست سجده بر خوراکى ولباس مثل نان وپنبه وکتان وامثال آنها وجایز است سجده بر هر سنگی که معدنى نباشد.

مکان سجده از نگاه فقیهان اهل سنت

و اما در بین فقیهان اهل سنت و دیگر بزرگان آنان در محل سجده اختلافات فراوانی دیده می شود که متن ذیل گوشه ای از این اختلافات را نشان می دهد.

شارح صحیح بخاری می نویسد:

قال مجاهد : لا بأس بالصلاه على الأرض وما أنبتت .

سجده بر زمین و آنچه از آن می روید اشکالی ندارد.

ومذهب مالک : لا بأس أن یسجد على الخمره والحصیر وما تنبت الأرض ، ویضع کفیه علیها . والسجود على الأرض أفضل عنده ، وعند کثیر من العلماء .

مالک از پیشوایان چهارگانه اهل سنت گفته است: سجده بر خمره و حصیر و آنچه از زمین می روید صحیح است و لی بر زمین افضل است، که در این افضلیت بسیاری از دانشمندان با او هم راه هستند.

وکان ابن مسعود لا یصلی على شیء إلا على الأرض .

ابن مسعود جز بر زمین بر چیز دیگری سجده نمی کرد.

وروی عن أبی بکر الصدیق ، أنه رأى قوما یصلون على بسط ، فقال لهم : أفضوا إلى الأرض . وفی إسناده نظر .

ابوبکر عده ای را دید که بر فرش سجده می کردند به آنان گفت: فرش را کنار بزنید و بر زمین سجده کنید. اگر چه در سند این نقل باید تامل نمود.

وروی عن ابن عمر ، أنه کان یصلی على الخمره ویسجد على الأرض . ونحوه عن علی بن الحسین .

در باره فرزند عمر نقل شده است که او نیز بر خمره و زمین سجده می کرد و همچنین علی بن الحسین چنین می کرد.

وقال النخعی فی السجود على الحصیر : الأرض أحب إلی . وعنه ، أنه قال : لا بأس أن یصلی الحصیر ، لکن لا یسجد علیهِ .

نخعی سجده بر زمین را بیشتر دوست می داشت و می گفت: هنگام نماز روی حصیر ایستادن اشکالی ندارد ولی سجده بر آن روا نیست.

ونقل حرب ، عن إسحاق ، قال : مضت السنه من النبی ( أنه صلى على الخمره والبساط ، وعلى الثوب الحائل بینه وبین الأرض . قال : وأن سجد الرجل على الأرض فهو أحب إلی ، وأن أفضى بجبهته ویدیه إلى الأرض فهو أحب إلینا . وأکثر صلاه النبی کانت على الأرض…

از اسحاق نقل است که گفت: سنت پیامبر سجده بر خمره و فرش و پارچه ای است که بین نماز گذار و زمین حائل شده باشد.

وقال ابن المنذر : کرهت طائفه السجود إلا على الأرض ، کان جابر بن زید یکره الصلاه على کل شیء من الحیوان ویستحب الصلاه على کل شیء من نبات الأرض.

گروهی از سجده بر غیر زمین اکراه داشتند، جابر بن یزید از سجده بر چیزی که از حیوانات باشد اکراه داشت، و بر هر چیزی که از روئیدنیها باشد سجده مستحب است.

فتح الباری فی شرح صحیح البخاری: ج 2 ص 254 ، دار النشر : دار ابن الجوزی – السعودیه / الدمام – 1422هـ  ، الطبعه : الثانیه ، تحقیق : أبو معاذ طارق بن عوض الله بن محمد

سجده گاه رسول خدا صلی الله علیه و آله

به اعتقاد شیعه و سنی، سیره و روش رسول خدا صلی الله علیه و آله در همه اعمال ملاک و معیار پیروی و اقتدا به او در انجام اعمال دینی است و در این سخن هیچ اختلافی وجود ندارد و نکته مهم که سر آغاز بحث و گفتگو بین این دو گروه از مسلمانان است روش اثبات سنت و سیره آن حضرت است.

به دیگر سخن، ناقلان و راویان سنت نقش اصلی را در انتقال دارند پس باید این افراد نیز شرائطی را داشته باشند که در جای خود مباحث آن با دقت پی گیری شده است.

نماز در اسلام ستون دین و نمایشگر بندگی در برابر معبود است که شیوه اجرای آن را باید از مربی و مبلغ آن آموخت، همانگونه که خودش فرمود: «صلوا کما رأیتمونی أصلی»

آنگونه که من نماز می خوانم شما به خوانید.

روایات و نقلهای فراوانی در آثار حدیثی و فقهی اهل سنت وجود دارد که رسول خدا یا بر زمین سجده می کرد و یا بر حصیری که زیر پایش قرار داشت.

رسول خدا صلی الله علیه و آله بر زمین سجده می کرد

بخاری می نویسد:

حدثنا أبو الْوَلِیدِ قال حدثنا شُعْبَهُ قال حدثنا سُلَیْمَانُ الشَّیْبَانِیُّ عن عبد اللَّهِ بن شَدَّادٍ عن مَیْمُونَهَ قالت کان النبی صلى الله علیه وسلم یُصَلِّی على الْخُمْرَهِ.

میمونه یکی از همسران پیامبر گفته است: رسول خدا صلی الله علیه و آله بر خمره نماز می خواند.

محمد بن إسماعیل أبو عبدالله البخاری الجعفی الوفاه: 256 ، صحیح البخاری  ج 1   ص  149 و ص 150، دار النشر : دار ابن کثیر , الیمامه – بیروت – 1407 – 1987 ، الطبعه : الثالثه ، تحقیق : د. مصطفى دیب البغا.

ترمذی در کتاب سننش با نقل بخشهائی از احادیث و با ذکر نام تعدادی از همسران و اصحاب رسول خدا از قول آنان می نویسد:

وفی الْبَاب عن أُمِّ حَبِیبَهَ وبن عُمَرَ وَأُمِّ سُلَیْمٍ وَعَائِشَهَ وَمَیْمُونَهَ وَأُمِّ کُلْثُومٍ بِنْتِ أبی سَلَمَهَ بن عبد الْأَسَدِ ولم تَسْمَعْ من النبی صلى الله علیه وسلم وَأُمِّ سَلَمَهَ قال أبو عِیسَى حَدِیثُ بن عَبَّاسٍ حَدِیثٌ حَسَنٌ صَحِیحٌ وَبِهِ یقول بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ وقال أَحْمَدُ وإسحاق قد ثَبَتَ عن النبی صلى الله علیه وسلم الصَّلَاهُ على الْخُمْرَهِ قال أبو عِیسَى وَالْخُمْرَهُ هو حَصِیرٌ قَصِیرٌ.

از ام حبیبه و عبد الله بن عمر و ام سلیم و عائشه و میمونه و ام کلثوم و ام السلمه و ابن عباس (که حدیث او حسن و صحیح است) و همچنین احمد و اسحاق نقل شده است که شهادت داده اند که رسول خدا صلی الله علیه و آله بر خُمره نماز می خواند.

ابو عیسی گفته است: خُمره حصیر کوچک است.

محمد بن عیسى أبو عیسى الترمذی السلمی الوفاه: 279 ، سنن الترمذی:  ج 2 ص 151 و 152، دار النشر : دار إحیاء التراث العربی – بیروت –  – ، تحقیق : أحمد محمد شاکر وآخرون.

احمد حنبل پیشوای حنبلیها می نویسد:

18884 حدثنا عبد اللَّهِ حدثنی أبی ثنا عبد الصَّمَدِ قال ثنا عبد الْعَزِیزِ بن مُسْلِمٍ ثنا الأَعْمَشُ عن عبد الْجَبَّارِ بن وَائِلٍ عن أبیه قال رأیت رَسُولَ اللَّهِ صلى الله علیه وسلم یَسْجُدُ على الأَرْضِ وَاضِعاً جَبْهَتَهُ وانفه فی سُجُودِهِ.

عبد الجبار بن وائل از پدرش نقل می کند که گفت: رسول خدا را دیدم که هنگام سجده پیشانی و بینی اش را بر زمین می گذاشت.

مسند الإمام أحمد بن حنبل: ج 4   ص 317 ، دار النشر : مؤسسه قرطبه – مصر، و المعجم الکبیر للطبرانی: ج 22 ص 29رقم 62 ، دار النشر : مکتبه الزهراء – الموصل – 1404 – 1983 ، الطبعه : الثانیه ، تحقیق : حمدی بن عبدالمجید السلفی

ابن تیمیه نیز می نویسد:

عن أبى حمید الساعدى أن النبى صلى الله علیه وسلم کان إذا سجد مکن جبهته بالأرض…

رسول خدا هنگام سجده پیشانی را بر زمین می گذاشت…

رواه أبو داود والترمذى وقال حدیث حسن صحیح.

این روایت را ابو داود و ترمذی نقل کرده اند و حسن و صحیح است.

کتب ورسائل وفتاوى شیخ الإسلام ابن تیمیه: ج 22 ص 171 دار النشر : مکتبه ابن تیمیه ، الطبعه : الثانیه ، تحقیق : عبد الرحمن بن محمد بن قاسم العاصمی النجدی.

خُمره چیست؟

ابن تیمیه می نویسد:

قالوا ( الخُمره) کالحصیر الصغیر تعمل من سعف النخل وتنسج بالسیور والخیوط وهى قدر ما یوضع علیه الوجه والأنف فإذا کبرت عن ذلک فهی حصیر.

خُمره مانند حصیر کوچکی است که از برگ درخت خرما بافته می شود و به اندازه ای است که صورت و بینی بر آن قرار گیرد و اگر از این بزرگتر باشد حصیر است.

کتب ورسائل وفتاوى ابن تیمیه: ج 22  ص 176، دار النشر : مکتبه ابن تیمیه ، الطبعه : الثانیه ، تحقیق : عبد الرحمن بن محمد بن قاسم العاصمی النجدی.

عمر بن عبد العزیز بر خاک سجده می کرد

بیقین سجده بر خاک و آنچه زمین بر آن صدق می کند نزدیکتر به دستور شارع مقدس است که اتفاقا هر دو گروه از فقیهان تشیع و تسنن آن را قبول دارند، می ماند موارد اختلافی مانند فرش و یا هر چیزی دیگر که در این صورت با شک در مصداق زمین بودن از محور بحث خارج می شوند زیرا با سجده بر زمین و آنچه مصداق زمین است یقین به اطاعت امر مولی حاصل می شود و در موارد مشکوک چنین نیست از این روی می بینیم عمر بن عبد العزیز دستور می دهد تا بر محل سجده اش خاک قرار دهند تا نمازش بدون اشکال باشد.

ابن حجر عسقلانی شارح صحیح بخاری می نویسد:

قال بن بطال لا خلاف بین فقهاء الأمصار فی جواز الصلاه علیها الا ما روى عن عمر بن عبد العزیز أنه کان یؤتى بتراب فیوضع على الخمره فیسجد علیه ولعله کان یفعله على جهه المبالغه فی التواضع والخشوع فلا یکون فیه مخالفه للجماعه.

ابن بطال گفته است بین فقهای شهرها در سجده بر حصیر اختلافی نیست مگر آنچه که از عمر بن عبد العزیز نقل شده است که وی مقداری خاک بر سجاده اش می گذاشت تا هنگام سجده پیشانی را بر آن بگذارد وشاید این عمل او بجهت تواضع و خشوع بیشتر در نماز بوده است نه مخالفت با روش اهل سنت.

فتح الباری شرح صحیح البخاری : ج 1   ص 488، أحمد بن علی بن حجر أبو الفضل العسقلانی الشافعی الوفاه: 852 ، دار النشر : دار المعرفه – بیروت ، تحقیق : محب الدین الخطیب.

خلاصه سخن

از مباحث پیشین و در موضوع محل سجده که اختلاف در فقه شیعه و سنی در آن بسیار مشهور و آشکار است این نتیجه حاصل می شود که بر اساس اعتراف همسران و برخی از اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و آله آن حضرت بر خاک و بر حصیر بافته شده از برگ خرما سجده می کرده است و اگر در مواقع استثنائی و ضرورت بر گِل و یا فرش و لباس سجده می کرده است نمی تواند محملی برای همه جا و همه شرائط باشد.

و از طرفی نتیجه و عصاره مباحث گذشته ما را به این نکته می رساند که آنچه امروز به نام سنت در باب نماز جریان دارد هیچ شباهتی به روش عبادی رسول خدا ندارد بلکه افزوده هائی است که در طول زمان بر آن افزوده شده است، و تنها ملاک برای رسیدن به واقعیت همان مراجعه به فقیهان خاندان عصمت و فرزندان رسول خدا است.

به اشتراک بگذارید

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
  • Google Plus
  • Print
نظرات

نظر دادن