برجام برعلیه ماست یا به نفع ما؟
انتشار: 25 مهر ماه 1394 ساعت 15:07 دیدگاه ها: هيچ

به گزارش گلستان بلاگ،وب سایت «اصحاب عشق» نوشت:

این روزها کلمه “برجام” یکی از کلماتی است که به وفور در رسانه ها تکرار می شود و در سیاست درگیری فروانی بر سر آن است؛ کلمه ای که تا یک سال پیش اصلا وجود نداشت! وحالا بحث هایی بر سر آن وجود دارد….

برجام همان “برنامه جامع مشترک” است که ایران و ۵+۱ در مذاکرات خود بر سر آن بحث می کردند. به طور کلی نتیجه مذاکرات نهایی هسته ای با نام “طرح برنامه جامع اقدام مشترک” معرفی شد. به عبارت بهتر پایان مذاکرات هسته ای توافقی در کار نبود چرا که توافق های سیاسی و بین المللی به امضای توافق نامه منجر می شود اما پایان مذاکرات به رسیدن به طرحی منجر شد به نام “Joint Comprehensive Plan of Action ”  (طرح برنامه جامع اقدام مشترک). رسانه های ایرانی و مسوولان مذاکره کننده نیز به علت طولانی بودن این طرح از حروف ابتدایی آن کلمه برجام را استخراج کردند. سوالی که ممکن است به وجود بیاید این است که آیا از نظر حقوقی برجام که امضای مذاکره کنندگان را احتیاج ندارد الزام حقوقی دارد؟ قطعا پاسخ این سوال خیر است به طوری که در برجام به صراحت در این مورد بحث شده است. در برجام آمده :” کلیه مفاد و اقدامات مندرج در این برجام صرفاً برای اجرای آن بین گروه ۱+۵ و ایران می باشد و نمی بایست به منزله ایجاد رویه برای هیچ دولت دیگری، یا برای اصول بنیادین حقوق بین الملل و حقوق و تعهدات وفق معاهده عدم اشاعه هسته ای و سایر اسناد مربوطه، و همچنین اصول و رویه ای شناخته شده بین المللی تلقی گردد.”  اما با توجه به اینکه بعد از برجام، محتویات آن مبنای قطعنامه ۲۲۳۱ سازمان ملل شد و این قطعنامه طرف های مذاکره کننده را ملزم به بسیاری از کارها کرده، عدم اجرای آن می تواند دردسرآفرین باشد.

982051511881948318825249179167581319148176
برجام طولانی
با توجه به مذاکرات فشرده، پیش بینی می شد که محتویات برجام بسیار طولانی باشد و همین اتفاق هم افتاد. برجام حداقل ۸۰ صفحه است و کمتر کسی زمان و توان مطالعه آن را دارد. به همین علت بود که در بررسی برجام در مجلس به نظر می رسید برخی از نمایندگان اصلا برجام را نخوانده اند.حتی بسیاری از مسوولان دولتی هم نتوانسته بودند این طرح را مطالعه کنند. قطعا مخاطبان رسانه ها نیز کمتر فرصت خواندن همه کلمات برجام را داشته اند اما در این گزارش قصد داریم خلاصه مفیدی از برجام را منتشر کنیم تا مخاطبان تبیان بیش از پیش با جزئیات این طرح که می توان آن را مهمترین طرح سیاست خارجه ۲۲ سال اخیر نامید آشنا شوند. مهمترین بحث در برجام امتیازهای رد و بدل شده ایران و سایر کشورها و همچنین مساله تحریم هاست. قصد نداریم با حمایت یا نفی برجام به مخاطبان چیزی را تحمیل کنیم. نگارنده قصد دارد با یادآوری جزئیات برجام نکاتی را اطلاع رسانی کند و قطعا مردم بهترین داور در این زمینه خواهند بود.
در مقدمه برجام آمده است: ” جمهوری اسلامی ایران و گروه ۱+۵ (چین، فرانسه، آلمان، فدراسیون روسیه، انگلیس و ایالات متحده، و نماینده عالی اتحادیه اروپایی در امور خارجی و سیاست امنیتی)، در مورد این برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) تصمیم گیری نمودند. این برجام بازتاب یک فرآیند گام به گام بوده و مشتمل بر تکالیف متقابل به نحو مندرج در این سند و پیوست های آن است که قرار است توسط شورای امنیت مورد تایید قرار گیرد. اجرای کامل این برجام موجب حصول اطمینان از ماهیت صرفا صلح آمیز برنامه هسته ای ایران خواهد شد.ایران مجددا تائید می کند که هیچگاه و تحت هیچ شرایطی در پی سلاح های هسته ای، تولید و یا به دست آوردن آنها نخواهد بود.”
در ادامه مقدمه آمده است:” اجرای موفقیت آمیز برجام ایران را قادر خواهد ساخت تا به طور کامل حق خود بر انرژی هسته ای جهت مقاصد صلح آمیز را طبق مواد ذیربط معاهده عدم اشاعه هسته ای و همسو با تعهداتش در آن سند استیفاء نماید و در نتیجه با برنامه هسته ای ایران همچون برنامه هر دولت دیگر غیر دارنده سلاح های هسته ای عضو معاهده عدم اشاعه رفتار خواهد شد. این برجام موجب لغو جامع کلیه تحریم های شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین تحریم های چندجانبه و ملی مرتبط با برنامه هسته ای ایران و نیز شامل گام هایی برای ایجاد دسترسی در حوزه های تجارت، فناوری، مالی، و انرژی خواهد شد.” جملات بالا همان جملاتی است که مسوولان دولتی تاکید می کنند در برجام حق هسته ای ایران محترم شناخته شده و به ایران اجازه غنی سازی داده است.

منتقدان برجام معتقدند که امتیازهایی که به طرف مقابل دادیم بسیار زیاد و نقد است اما امتیازهایی که می گیریم کم ارزش و قسطی خواهد بود و هیچ ضمانتی بر لغو همه تحریم ها وجود ندارد چراکه تجربه نشان داده غربی ها دبه در می آورند. از سوی دیگر حامیان برجام می گویند با اجرای برجام بسیاری از مشکلات اقتصادی ایران که به تحریم ها مربوط است از بین می رود. آیا با اجرای برجام اتفاق خاصی در روابط بین الملل و اقتصاد ایران رخ خواهد داد؟ زمان و مردم بهترین قضات هستند.

در بخش دیگر برجام آمده است:  “از آژانس بین المللی انرژی اتمی خواسته خواهد شد تا نسبت به اقدامات داوطلبانه مرتبط با هسته ای به نحو مورد توافق در این برجام، نظارت و راستی آزمایی نماید. از آژانس درخواست خواهد شد که به طور منظم به شورای حکام، و آنگونه که در این برجام مقرر شده است به شورای امنیت اطلاع رسانی نماید. کلیه قواعد و مقررات مربوطه به آژانس در خصوص حفاظت از اطلاعات توسط کلیه طرف های دخیل به طور کامل رعایت خواهد شد.” همان طور که ملاحظه می فرمایید در برجام “آژانس بین المللی اتمی” داور بین ایران و ۵+۱ انتخاب شده است. منتقدان دولت می گویند با توجه به سوابق بد آژانس با ایران قطعا پذیرفتن داوری آن به ضرر ایران خواهد بود اما حامیان توافق پیش بینی می کنند که آژانس داور خوبی خواهد بود و نمی تواند با بهانه جویی مانع اجرای برجام شود.

امتیازها
در برجام برای دادن و گرفتن امتیاز در ۲ حوزه بحث شده است. ۱٫ هسته ای ۲٫ تحریم ها ۳٫ برنامه اجرایی ۴٫ ساز و کار حل و فصل اختلافات. برای ایران موضوع ۱ و ۲ بسیار اهمیت داشت. طبق برجام تقریبا همه فعالیت های هسته ای ایران محدود خواهد شد و فقط تعدادی سانتریفیوژ محدود اجازه چرخیدن دارد. همچنین برای مراکز اتمی و هسته ای اگر سوختی بخواهیم باید آن را وارد کنیم و از فروشندگان بین المللی بخریم. همچنین اجازه داریم که اورانیوم را تا ۳٫۶۷ درصد (و نه ۲۰ درصد) غنی سازی بکنیم و اگر نیاز دیگری داشتیم حتما باید وارد کنیم. تمام تولیدات چند سال اخیر هسته ای هم که در برجام گفته شده نیاز نداریم را باید بفروشیم یا از بین ببریم. در طرف مقابل اتحادیه اروپا و آمریکا متعهد می شود که اگر آژانس بین المللی اتمی اقدامات برجامی ایران را تایید کرد همه تحریم ها از تحریم بانک مرکزی گرفته تا تحریم های تجار و افراد سیاسی ایران را لغو کند. منتقدان برجام معتقدند که امتیازهایی که به طرف مقابل دادیم بسیار زیاد و نقد است اما امتیازهایی که می گیریم کم ارزش و قسطی خواهد بود و هیچ ضمانتی بر لغو همه تحریم ها وجود ندارد چراکه تجربه نشان داده غربی ها دبه در می آورند. از سوی دیگر حامیان برجام می گویند با اجرای برجام بسیاری از مشکلات اقتصادی ایران که به تحریم ها مربوط است از بین می رود. آیا با اجرای برجام اتفاق خاصی در روابط بین الملل و اقتصاد ایران رخ خواهد داد؟ زمان و مردم بهترین قضات هستند.
امتیازهایی که ایران در برجام متعهد شده است

موضوع امتیازهایی که دادیم توضیحات
غنی سازی، تحقیق و توسعه ایران، در ده سال آغاز به از رده خارج کردن سانتریفیوژهای IR-۱ خود خواهد نمود.    طی این دوره، ایران ظرفیت غنی سازی خود در نطنز را حداکثر تا ظرفیت غنی سازی اورانیوم تعداد ۵۰۶۰ سانتریفیوژ IR-۱ نصب شده نگه خواهد داشت. سانتریفیوژهای اضافی و زیرساخت های غنی سازی مربوطه در نطنز تحت نظارت مستمر آژانس انبار خواهد شد.
ایران تحقیق و توسعه غنی سازی را به شیوه ای که به انباشت اورانیوم غنی شده منتج نشود ادامه خواهد داد.
غنی سازی، تحقیق و توسعه تحقیق و توسعه غنی سازی ایران با اورانیوم برای مدت ۱۰ سال شامل صرفا ماشین های IR-۴، IR-۵، IR-۶ و IR-۸ و ایران در سایر فناوری های جداسازی ایزوتوپ برای غنی سازی اورانیوم وارد نخواهد شد.  ایران به تست دستگاه های IR-۶ و IR-۸ ادامه خواهد داد، و در میانه سال هشتم، تست تا سی دستگاه ماشین IR-۶ و IR-۸ را به نحو مشخص شده در پیوست ۱ آغاز خواهد کرد.
غنی سازی، تحقیق و توسعه  همچنان که ایران سانتریفیوژهای IR-۱ را از رده خارج می نماید، اقدام به ساخت یا سرهم کردن سانتریفیوژ نخواهد کرد، و سانتریفیوژهای از کار افتاده را با نوع مشابه جایگزین خواهد نمود
غنی سازی، تحقیق و توسعه  ایران بر اساس برنامه بلندمدت خود، برای ۱۵ سال، فعالیت های مرتبط با غنی سازی اورانیوم، از جمله تحقیق و توسعه تحت نظارت پادمانی خود را صرفا در تاسیسات غنی سازی نطنز انجام خواهد داد و ایران باید در این مدت سطح غنی سازی اورانیوم خود را تا سقف ۳٫۶۷ درصد نگه دارد
غنی سازی، تحقیق و توسعه   ایران در فوردو   از هرگونه غنی سازی اورانیوم و تحقیق و توسعه غنی سازی اورانیوم و از نگاهداری هرگونه مواد شکافت پذیر خودداری خواهد ورزید.   ایران تاسیسات فوردو را به یک مرکز هسته ای، فیزیک و فن آوری تبدیل خواهد نمود.
غنی سازی، تحقیق و توسعه ۱۰۴۴ ماشین IR-۱ (سانتریفیوژ) در قالب شش آبشار در یک بال در تاسیسات فردو باقی خواهد ماند. دو عدد از این آبشارها به همراه زیرساخت های مربوطه بدون اورانیوم به چرخش ادامه خواهد داد و  از جمله از طریق اصلاح مقتضی زیرساخت ها، برای تولید ایزوتوپ های پایدار منتقل خواهد شد.  چهار آبشار دیگر به همراه کلیه زیرساخت های مربوطه به صورت ساکن باقی خواهند ماندو بقیه در انبار نگه داری خواهد شد.
غنی سازی، تحقیق و توسعه ایران  ذخایر اورانیوم خود را به ۳۰۰ کیلوگرم هگزافلوراید اورانیوم غنی شده تا ۳٫۶۷ درصد یا معادل آن در سایر اشکال شیمیایی محدود خواهد کرد.   مقادیر اضافه بر این میزان براساس قیمت های بین المللی و در عوض دریافت هگزافلوارید اورانیوم طبیعی تحویل داده شده به ایران، به فروش رسیده و به خریدار بین المللی تحویل غنی سازی، تحقیق و توسعه داده خواهد شد، یا به سطح اورانیوم طبیعی ترقیق خواهد گردید.
غنی سازی، تحقیق و توسعه کلیه اکسید اورانیوم باقی مانده غنی شده بین ۵ تا ۲۰ درصد به منظور استفاده در راکتور تحقیقاتی تهران به سوخت تبدیل خواهد شد.  هر گونه سوخت اضافی مورد نیاز راکتور تحقیقاتی تهران، با نرخ بازارهای بین المللی در دسترس ایران قرار خواهد گرفت.
آب سنگین اراک، باز-فرآوری ایران مبادرت به بازطراحی و بازساخت یک راکتور تحقیقاتی آب سنگین مدرنیزه شده در اراک بر اساس طراحی اولیه مورد توافق و در قالب یک همکاری بین المللی که طراحی نهایی آن را نیز تصدیق خواهد کرد، خواهد نمود که با استفاده از سوخت غنی شده تا ۳.۶۷ درصد فعالیت خواهد کرد.  رآکتور فعلی اراک عملا با ریختن سیمان غیر استفاده خواهد بود و راکتور جدید جایگزین آن می شود. این راکتور تحقیقات هسته ای صلح آمیز و تولید رادیو ایزوتوپ برای مقاصد پزشکی و صنعتی را پشتیبانی خواهد کرد و پلوتونیوم در سطح تسلیحاتی تولید نخواهد کرد.
آب سنگین اراک، باز-فرآوری همه سوخت مصرف شده در اراک برای دوره عمر راکتور به خارج از ایران منتقل خواهد شد.
آب سنگین اراک، باز-فرآوری  به مدت ۱۵ سال، راکتور آب سنگین دیگر یا انباشت آب سنگین در ایران نخواهد بود.  همه آب سنگین اضافی برای صادرات در بازارهای بین المللی عرضه خواهد شد.
آب سنگین اراک، باز-فرآوری به جز فعالیت های جداسازی با هدف تولید رادیوایزوتوپ های پزشکی و صنعتی از نمونه های تابش دیده اورانیوم غنی شده، ایران به مدت ۱۵ سال وارد بازفرآوری یا ساخت تاسیسات قادر به بازفرآوری سوخت مصرفی، یا فعالیت های تحقیق و توسعه بازفرآوری که منتج به ایجاد قابلیت بازفرآوری سوخت مصرفی شود، نگردیده و پس از این مدت نیز قصد چنین کاری را ندارد.
شفافیت و اقدامات اعتمادساز ایران «نقشه راه برای رفع ابهام از مسائل مورد اختلاف حال و گذشته» مورد توافق با آژانس، شامل ترتیباتی برای پرداختن به مسائل مورد نگرانی حال و گذشته مربوط به برنامه هسته ای ایران مندرج در ضمیمه گزارش مورخ ۸ نوامبر ۲۰۱۱ آژانس GOV/۲۰۱۱/۶را کاملا اجرا خواهد نمود.      این نقشه راه همان موضوع اقدام داوطلبانه برای بازرسی های نامحدود از مراکز هسته ای است.
شفافیت و اقدامات اعتمادساز      ایران به آژانس اجازه خواهد داد که بر اجرای اقدامات داوطلبانه فوق الذکر برای دوره های زمانی مربوطه و نیز اجرای تدابیر شفافیت ساز به شرح مندرج در این برجام و پیوست های آن نظارت نماید.   این اقدامات شامل: حضور بلندمدت آژانس در ایران؛ نظارت آژانس بر کنسانتره سنگ معدن اورانیوم تولیدی توسط ایران در همه کارخانه های تغلیظ سنگ معدن اورانیوم به مدت ۲۵ سال؛ نظارت و مراقبت در مورد روتورزها و بیلوزهای سانتریفیوژ به مدت ۲۰ سال؛ استفاده از فن آوری های مدرن تائید شده و گواهی شده توسط آژانس از جمله دستگاه سنجش میزان غنی سازی به صورت مستقیم، و مهر و موم های الکترونیک؛ و یک سازوکار قابل اتکا برای اطمینان از رفع سریع نگرانی های آژانس در زمینه دسترسی به مدت ۱۵ سال.
شفافیت و اقدامات اعتمادساز    ایران به فعالیت هایی که به توسعه تجهیزات انفجاری هسته ای منجر می تواند شود شامل فعالیت های متالورژی اورانیوم و پلوتونیوم از جمله در سطح تحقیق و توسعه، مبادرت نخواهد نمود.

امتیازهایی که ۵+۱ متعهد شده است

امتیازهایی که گرفتیم
قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد که برجام را تایید خواهد نمود تمام مفاد قطعنامه های قبلی شورای امنیت در خصوص موضوع هسته ای ایران- ۱۶۹۶ (۲۰۰۶)، ۱۷۳۷ (۲۰۰۶)، ۱۷۴۷ (۲۰۰۷)، ۱۸۰۳ (۲۰۰۸)، ۱۸۳۵ (۲۰۰۸)، ۱۹۲۹ (۲۰۱۰) و ۲۲۲۴ (۲۰۱۵) را همزمان با اجرای اقداماتِ توافق شده مرتبط با هسته ای توسط ایران، راستی آزمایی شده توسط آژانس، لغو خواهد کرد.
لغو همه تحریم های هسته ای اتحادیه اروپا و آمریکا به شرح زیر:
لغو تحریم نقل و انتقالات مالی بین اشخاص و نهادهای اروپایی، از جمله موسسات مالی، و اشخاص و نهادهای ایرانی از جمله موسسات مالی
فعالیت های بانکی، شامل ایجاد روابط کارگزاری بانکی جدید و افتتاح شعب و بانکهای تابعه بانکهای ایرانی در قلمرو کشورهای عضو اتحادیه اروپا
لغو تحریم ارائه خدمات بیمه و بیمه اتکائی توسط اتحادیه اروپا
ارائه خدمات پیام رسانی مالی (از جمله سوئیفت) برای افراد و اشخاص حقوقی شامل بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و موسسات مالی ایرانی توسط اتحادیه اروپا
تعهد به پرداخت وام های بلاعوض، خدمات مالی و وام های ترجیحی به دولت ایران توسط اتحادیه اروپا
معاملات راجع به اوراق مشارکت دولت ایران و اوراق تضمین شده توسط دولت
حمایت مالی از تجارت با ایران (اعتبارات صادراتی، تضامین، یا بیمه)
واردات و حمل نفت، فراورده های نفتی، گاز و فرآورده های پتروشیمی ایرانی توسط اتحادیه اروپا
صادرات تجهیزات یا تکنولوژی کلیدی برای بخش های نفت، گاز و پتروشیمی
سرمایه گذاری در حوزه های نفت و گاز و پتروشیمی
صادرات تجهیزات و تکنولوژی کلیدی صنایع دریایی توسط اتحادیه اروپا
طراحی و ساخت کشتی های باری و تانکرهای نفتی توسط اتحادیه اروپا
ارائه خدمات پرچم و تعیین وضعیت (classification)؛
دسترسی به فرودگاه های اتحادیه اروپایی برای هواپیماهای باری ایرانی
صادرات طلا، فلزات گرانبها و الماس
تحویل مسکوکات و اسکناس ایرانی
صادرات گرافیت، فلزات خام و نیمه ساخته مانند آلومینیوم و فولاد و صادرات نرم افزار برای یکپارچه سازی فرآیندهای صنعتی؛
لغو فهرست اشخاص حقیقی، حقوقی و نهادها (مسدود شدن اموال و ممنوعیت ویزا)
برداشتن نام افراد و اشخاص حقیقی و حقوقی از فهرست SDN؛ یا لیست اشخاص تحریمی غیر SDN؛
ایالات متحده، اجازه فروش هواپیماهای مسافری و قطعات و خدمات مربوطه به ایران؛ مجوز اینکه اشخاص غیرآمریکایی که در مالکیت یا کنترل اشخاص آمریکایی هستند، به نحو منطبق با این برجام با ایران مشارکت نمایند؛ و مجوز واردات فرش و مواد غذایی از مبدا ایران به آمریکا را صادر خواهد نمود.
چنانچه قانونی در سطح ایالتی یا محلی در ایالات متحده مانع از اجرای لغو تحریم های مشخص شده در این برجام شود، ایالات متحده، با در نظر گرفتن تمامی اختیارات موجود، گامهای مقتضی را به منظور تحقق اجرای مزبور اتخاذ خواهد نمود.
 اتحادیه اروپایی از بازگرداندن یا تحمیل مجدد تحریم هایی که اجرای آنها را وفق این برجام لغو کرده است، خودداری می نماید، فارغ از فرآیند حل و فصل اختلافات پیش بینی شده در این برجام.
هیچ گونه تحریم جدید هسته ای شورای امنیت و هیچ گونه تحریم جدید اتحادیه اروپایی وجود نخواهد داشت.
منطبق با زمان بندی مشخص شده اتحادیه اروپایی و دولت های عضو آن اجرای اقدامات قابل اعمال نسبت به افراد و نهادهای فهرست شده، از جمله بانک مرکزی ایران و سایر بانک ها و موسسات مالی ایرانی را لغو خواهد نمود.

 

به اشتراک بگذارید

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
  • Google Plus
  • Print
نظرات

نظر دادن