اثبات وجود حیات برزخی
انتشار: 29 فرو ماه 1394 ساعت 13:01 دیدگاه ها: یکی

به گزارش گلستان بلاگ،وب سایت «اشراق» نوشت:

یکی از مسائل مورد اختلاف بین مسلمین و وهابیان،حیات برزخی است.این مسأله منشأ اختلاف در مسائل دیگر؛از قبیل؛ استعانت از ارواح اولیای الهی،و استغاثه به آنان،توسل به اولیای الهی بعد از وفاتشان و…شده است.عموم مسلمین قائل به حیات برزخی و زندگی اموات؛خصوصاً اولیای الهی در عالمی مابین عالم دنیا و آخرت به نام برزخند،بر خلاف وهابیان که به حیات برزخی ولو برای اولیای الهی،اعتقادی ندارند؛از همین رو استعانت از آنان،استغاثه و توسل به آنان را جایز ندانسته بلکه از مظاهر بارز شرک می دانند.

در حقیقت توجّه به اولیای الهی را به مانند توجّه به سنگ،بی اثر و خاصیت می دانند؛زیرا معتقدند که اولیا بعد از مرگ علم غیب ندارند و هیچ نوع تصرّفی نیز نمی توانند داشته باشند.اکنون به بررسی این مسأله زیربنایی می پردازیم.

فتواهای وهابیان
بن باز می گوید:«به ضرورت دین و ادله ی شرعی دانسته شده که رسول خدا(ص) در هر مکانی موجود نیست و فقط جسم او در قبرش در مدینه منوره است،ولی روحش در جایگاه اعلی در بهشت است…».1

وی در جای دیگری می گوید:«… و امّا اینکه پیامبر(ص) می بیند کسی را که بر او سلام می کند،این اصل و مدرکی ندارد،و در آیات و احادیث شاهدی بر آن موجود نیست،همان گونه که پیامبر(ص) از احوال اهل دنیا و آنچه در آن حادث می شود اطلاعی ندارد؛زیرا میّت ارتباطش با دنیا قطع می گردد».2

استمرار حیات بعد از انتقال از دنیا
از آیات قرآن به طور وضوح استفاده می شود که مرگ انسان،پایان حیاتش نیست؛بلکه انتقال از حیاتی به زندگی دیگر است.انسان با مرگ وارد عالم جدیدی می شود که گسترده تر از عالم مادی است: خداوند متعال می فرماید:«وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْیاءٌ عِندَ رَ‌بِّهِمْ یرْ‌زَقُونَ؛3مپندارید که شهیدان راه خدا مرده اند،بلکه زنده اند و در نزد پروردگارشان روزی داده می شوند…».

از آیات دیگر استفاده می شود که این حیات برزخی،اختصاصی به شهدا ندارد،بلکه شامل تمام صالحان و کسانی که مطیع دستورات خداوند هستند نیز می شود؛خداوند متعال می فرماید:«وَ مَن یطِعِ اللَّهَ وَ الرَّ‌سُولَ فَأُولَـٰئِکَ مَعَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیهِم مِّنَ النَّبِیینَ وَ الصِّدِّیقِینَ وَ الشُّهَدَاءِ وَ الصَّالِحِینَ وَ حَسُنَ أُولَـٰئِکَ رَ‌فِیقًا؛4 و هر کسی که خدا و رسول را اطاعت کند،ایشان البته با کسانی که خدا به آنان لطف و عنایت کامل فرموده؛ یعنی با پیامبران و صدیقان و شهیدان و نیکوکاران محشور خواهند شد و اینان رفیقان نیکویی هستند».

اگر شهدا نزد خدا زنده اند و روزی می خورند،پس هر کس مطیع خدا و رسول باشد – و به دلیل آن که رسول نیز تابع دستورات رسالت خویش است،شامل خود حضرت نیز می شود – او نیز با شهداست،اگر شهدا نزد خدا زنده اند،پس اینان نیز زنده اند و حیات برزخی دارند.

اگر کسی – همانند بن باز – بگوید:اینان زنده اند،ولی در بهشت نزد خداوند متعال هستند و از احوال این دنیا اطلاعی ندارند.در جواب می گوییم: خداوند درباره ی خود چنین می گوید: «وَ هُوَ مَعَکُمْ أَینَ مَا کُنتُمْ؛5 و او با شماست هر جا که هستید».

و می فرماید:«فَأَینَمَا تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ؛6 هر کجا رو کنید همان جا وجه خداست».و می فرماید:«وَ نَحْنُ أَقْرَ‌بُ إِلَیهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِ‌یدِ؛7 و ما از رگ گردن به او نزدیک تریم».

حال اگر خداوند همه جا و با همه کس هست،پس شهدا نیز زنده اند و نزد خداوند روزی داده می شوند.و اولیای الهی که مطیع خدا و رسولند نیز این گونه اند.علم غیب دارند،همان گونه که خدا علم غیب دارد.قرآن می فرماید:«یعْلَمُ خَائِنَهَ الْأَعْینِ وَ مَا تُخْفِی الصُّدُورُ‌؛8 خداوند به خیانت چشم خلق و اندیشه های نهانی دل های مردم آگاه است».

در روایات اسلامی به این موضوع مهمّ اشاره شده است؛از جمله بعد از آن که کشته های مشرکان را در چاه بدر انداختند،پیامبر(ص) بر بالای چاه آمد و مشرکان را اینگونه خطاب کرد:«هر آینه شما همسایگان بدی برای رسول خدا بودید،او را از منزلش بیرون ساخته و از خود طرد نمودید،سپس بر ضدّ او اجتماع نموده و با او محاربه کردید،من آنچه را که پروردگارم وعده داده بود،حق یافتم».شخصی به ایشان عرض کرد:ای رسول خدا! چگونه شما با سرهایی که از تن جدا شده است،سخن می گویید؟ پیامبر(ص) فرمود:«به خدا سوگند! تو از آنان شنواتر نیستی…».9

انس بن مالک از پیامبر(ص) نقل می کند که فرمود:«بنده هنگامی که در قبرش گذارده می شود و اصحابش او را ترک می کنند،صدای کفش آنها را می شنود…».10

متقی هندی به سند خود از پیامبر(ص) نقل می کند که فرمود:«هر کس وصیت نکند،به او اذن صحبت با مردگان داده نمی شود.گفته شد:ای رسول خدا! مردگان سخن می گویند؟ فرمود:آری،به زیارت می آیند».11

وجود ارتباط بین حیات برزخی و حیات مادّی
از مجموع آیات و روایات استفاده می شود که بین حیات برزخی انسان در عالم برزخ با حیات مادی و انسانهای زنده ارتباط برقرار است؛به این معنا: هنگامی که انسان  ها در عالم مادی آنان را صدا می زنند می شنوند و هنگامی که از آنان سئوال و درخواست می کنند،به اذن خداوند متعال جواب می دهند.
اینک به برخی از آیات و روایات در این مورد اشاره می کنیم:
الف – آیـات
1- خداوند متعال در خصوص قوم صالح می فرماید: «فَأَخَذَتْهُمُ الرَّ‌جْفَهُ فَأَصْبَحُوا فِی دَارِ‌هِمْ جَاثِمِینَ فَتَوَلَّىٰ عَنْهُمْ وَ قَالَ یا قَوْمِ لَقَدْ أَبْلَغْتُکُمْ رِ‌سَالَهَ رَ‌بِّی وَ نَصَحْتُ لَکُمْ وَ لَـٰکِن لَّا تُحِبُّونَ النَّاصِحِینَ؛12 پس زلزله ای بر آنان آغاز گردید تا آن که همه در خانه هایشان از پای در آمدند.چون علائم عذاب رسید صالح از ایمان قوم ناامید شد و از آنان روی گردانید و گفت:ای قوم! من از خدای خود ابلاغ رسالت کردم و شما را اندرز دادم و لکن شما ناصحان را دوست نمی دارید».

2- در قرآن آمده است: «وَ اسْئلْ مَنْ أَرْ‌سَلْنَا مِن قَبْلِکَ مِن رُّ‌سُلِنَا أَجَعَلْنَا مِن دُونِ الرَّ‌حْمَـٰنِ آلِهَهً یعْبَدُونَ؛13از رسولانی که پیش از تو فرستادیم باز پرس که آیا ما جز خدای یکتای مهربان،خدای دیگری را هم معبود مردم قرار دادیم؟»

3- همچنین در آیات متعدّدی سلام بر انبیای گذشته کرده و می فرماید:«سَلَامٌ عَلَىٰ نُوحٍ فِی الْعَالَمِینَ»،«سَلَامٌ عَلَىٰ إِبْرَ‌اهِیمَ»،«سَلَامٌ عَلَىٰ مُوسَىٰ وَ هَارُ‌ونَ»،«سَلَامٌ عَلَىٰ إِلْ یاسِینَ»،«وَ سَلَامٌ عَلَى الْمُرْ‌سَلِینَ»،از این آیات استفاده می شود که بین این عالم مادی و عالم برزخ ارتباط برقرار است؛بدین شکل که گفته ها،سئوال ها،و درود ها را می شنوند،و جواب نیز می دهند.

شیخ محمود شلتوت می گوید:«آنچه از آثار دینی استفاده می شود این است که هنگام خروج روح از بدن،مرگ حاصل می شود و او؛ در حالی که دارای ادراک است باقی می ماند؛کسی که بر او درود می فرستد می شنود،زائرین قبرش را می شناسد و لذت نعمت ها و درد عذاب را در عالم برزخ درک می کند».14

شیخ الاسلام عزّالدین بن عبدالسلام در فتاوای خود می گوید:«ظاهر این است که میّت،زائر خود را می شناسد؛زیرا ما امر شده ایم به سلام بر او،و شارع امر نمی کند به خطاب کسی که نمی شنود…».15

ب – روایات
1- پیامبر اسلام(ص) فرمود: «هر مسلمانی بر قبر برادر مؤمنش که او را در دنیا می شناخته عبور کند و از او سئوال کند،خداوند روحش را بر می انگیزد تا جواب او را بدهد».16
2- در روایات از پیامبر(ص) ثابت شده که فرموده اند:«مردگان صدای کفش تشییع کنندگان را می شنوند».17
3- ابن ابی الدنیا در کتاب «القبور» از عایشه نقل می کند که رسول خدا(ص) فرمود:«هر کس به زیارت قبر برادر مؤمنش رود و نزد قبرش بنشیند،مرده با او انس می گیرد،و جواب سلامش را می دهد،تا هنگامی که برخیزد و برود».18
4- بیهقی از سعید بن مسیّب نقل می کند:ما با علی بن ابی طالب(ع) داخل قبرستان مدینه شدیم.حضرت(ع) ندا داد:ای اهل قبرستان! سلام و رحمت خدا بر شما باد،از خبرهای خود بر ما می گویید یا ما شما را خبر دهیم؟ سعید می گوید:صدایی شنیدیم که در جواب می گوید:«و علیکم السلام و رحمه الله برکاته یا امیرالمؤمنین» خبر ده ما را از آنچه اتفاق افتاد.

حضرت(ع) فرمود: امّا زنان شما به همسری دیگران در آمدند،اموال شما تقسیم شد،و اولاد شما نیز در زمره ی ایتام در آمدند.ساختمانهایی که بنا کردید دشمنانتان در آنها ساکن شدند.این خبرهایی است که نزد ماست،شما چه خبرهایی دارید؟

سعید می گوید: مرده ای به صدا درآمد و گفت: هر آینه کفن ها پاره شد،موها ریخت،پوست ها از بدن جدا شد،حدقه ها بر صورت ها ریخت و از بینی ها چرک بیرون آمد.آنچه را فرستاده بودیم یافتیم،و آنچه را به جا گذاردیم،خسارت دیدیم…».19

ابن قیم جوزیه در بحثی در این باره که آیا مردگان زیارت افراد زنده را درک می کنند؟ می گوید:«همین که کسی به زیارت میّت می آید،می گویند:«زائر» این خود دلیل بر این است که مرده،زائر را می شناسد؛زیرا اگر او را نشناسد به زیارت کننده،زائر گفته نمی شود».20

حیات انبیاء در عالم برزخ
در مورد حیات انبیاء در کتاب های حدیثی اهل سنّت،روایاتی وجود دارد که به برخی از آنها اشاره می کنیم:
1- انس بن مالک از رسول خدا(ص) نقل می کند که فرمود:«انبیاء در قبرهایشان زنده اند و نماز می گذارند».

این حدیث را حافظ هیثمی در «مجمع الزوائد»21 و علامه ی مناوی در «فیض القدیر»22 نقل کرده،و البانی23 نیز آن را تصحیح نموده است.
2- پیامبر اکرم(ص) فرمود:«علم من بعد از مرگم،همانند علم من در حال حیاتم است».24
3- امام علی(ع)فرمود: «عربی بیابانی کنار قبر پیامبر(ص) آمد و عرض کرد: ای رسول خدا! برایم استغفار کن.از داخل قبر سه بار صدا آمد: خداوند تو را آمرزید!»25
4- دارمی از سعید بن مسیّب نقل می کند که در ایّام حرّه،صدای اذان را در وقت های نماز از قبر رسول خدا(ص) می شنیدم؛در حالی که مسجد از جمعیّت خالی بود.26
5- حافظ هیثمی به سند صحیح از عبدالله بن مسعود روایت کرده که پیامبر(ص) فرمود: «حیاتی خیر لکم تحدثون و یحدث لکم،و وفاتی خیر لکم تعرض اعمالکم علیّ فما رأیت من خیر حمدت الله و ما رأیت من شرّ استغفرت الله لکم؛27 حیات من برای شما بهتر است،حدیث می گویید و حدیث می شنوید،و وفات من برای شما بهتر است؛زیرا اعمالتان بر من عرضه می شود و هر چه از اعمال خیر ببینم خدا را بر آن شکر می گویم،و آنچه از اعمال شر ببینم برای شما استغفار می نمایم».

کرامات اولیا در عالم برزخ
حاکم نیشابوری از ابن عباس نقل می کند: پیامبر اکرم(ص) نشسته بود و اسماء بنت عمیس در کنارش قرار داشت،ناگهان پیامبر(ص) جواب سلام کسی را داد؛حضرت(ص) فرمود:ای اسماء! این جعفر بود با جبرئیل و میکائیل که از کنار ما عبور کرده و بر ما درود فرستادند…».28

قاضی سُبکی می گوید:«تصرّف اولیا در زمان زندگی و مرگشان،همانا به اذن و اراده و مشیت الهی است،خداوند متعال آنان را مشرّف به این کرامت کرده و به دست و زبان آنان جاری ساخته است».29

حکم قرائت قرآن بر مردگان
ابن قیم جوزیّه می گوید:«از جماعتی از سلف نقل شده که آنان وصیّت می کردند هنگام دفن،کنار قبرشان قرآن بخوانند».30

روایت شده که عبدالله بن عمر وصیت کرد که کنار قبرش سوره ی بقره بخوانند.احمد بن حنبل در ابتدا منکر این مطلب بود،ولی از انکار خود برگشت.حسن بن صباح زعفرانی می گوید:از شافعی درباره ی قرائت قرآن کنار قبر مرده سئوال کردم،گفت:اشکالی ندارد.31

مفضّل بن موفّق می گوید:من مکرّر به زیارت قبر پدرم می آمدم،روزی به دلیل کاری که داشتم موفق نشدم که به زیارت قبرش بروم.شب همان روز او را در عالم رؤیا دیدم که می گفت:ای فرزندم! چرا به زیارت من نیامدی؟ به او عرض کردم:هرگاه به زیارت تو می آیم می دانی؟ پدر گفت:آری،به خدا سوگند،از هنگامی که از خانه حرکت می کنی تا بر قبرم می نشینی دائماً تو را نظاره می کنم تا برگردی.32

بهره مندی اموات
از آیات و روایات به خوبی استفاده می شود که ثواب هدیه ی استغفار و قرائت قرآن،به مردگان می رسد.
1- آیات
خداوند متعال می فرماید: «الَّذِینَ یحْمِلُونَ الْعَرْ‌شَ وَ مَنْ حَوْلَهُ یسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَ‌بِّهِمْ وَ یؤْمِنُونَ بِهِ وَ یسْتَغْفِرُ‌ونَ لِلَّذِینَ آمَنُوا رَ‌بَّنَا وَسِعْتَ کُلَّ شَیءٍ رَّ‌حْمَهً وَ عِلْمًا فَاغْفِرْ‌ لِلَّذِینَ تَابُوا وَاتَّبَعُوا سَبِیلَکَ وَقِهِمْ عَذَابَ الْجَحِیمِ؛33 فرشتگان که عرش با عضمت الهی را بر دوش گرفته و آنان که پیرامون عرشند،به تسبیح و ستایش حق مشغولند و هم خود به خدا ایمان دارند و هم برای اهل ایمان از خدا آمرزش می طلبند که ای پروردگار! علم و رحمت بی منتهایت همه ی اهل عالم را فراگرفته است،تو به لطف و کرم خود گناه آنان که توبه کرده،راه رضای تو پیموده اند را ببخش و آنان را از عذاب دوزخ محفوظ بدار».

همچنین می فرماید: «تَکَادُ السَّمَاوَاتُ یتَفَطَّرْ‌نَ مِن فَوْقِهِنَّ الْمَلَائِکَهُ یسَبِّحُونَ بِحَمْدِ رَ‌بِّهِمْ وَ یسْتَغْفِرُ‌ونَ لِمَن فِی الْأَرْ‌ضِ…؛34 نزدیک است که آسمانها از فراز شکافته شود و فرشتگان به ستایش خدای خود تسبیح گویند و برای اهل زمین آمرزش طلبند»34.

2- روایات
همچنین از روایات استفاده می شود که میّت از اعمال خیری که زندگان برایش می فرستند بهره مند می شود.

بخاری و مسلم از عایشه نقل می کنند که رسول خدا(ص) فرمود:«هر کس بمیرد و بر عهده اش روزه باشد،ولیّش از طرف او روزه بگیرد».35

سعد بن عباده به رسول خدا(ص) عرض کرد:مادرم نذری به عهده داشته و از دنیا رفته است،آیا می توانم آن نذر را ادا کنم؟ حضرت فرمود:آری.عرض کردم: آیا از آن نفع می برد؟ فرمود:آری.

ابوهریره نقل می کند که شخصی نزد رسول خدا(ص) آمد و عرض کرد:پدرم از دنیا رفته و اموالی به جای گذاره،ولی وصیت نکرده است،اگر از طرف او صدقه دهم کفّاره گناهانش می شود؟ حضرت(ص) فرمود:آری.آنگاه پیامبر(ص) فرمود:سوره ی یاسین  را بر اموات خود بخوانید… .36

بررسی اشکالات وهابیان
اشکال اوّل

همان گونه که در فتواهای وهابیان ملاحظه شد،آنان بر مدعای خود به این حدیث تمسک می کنند که پیامبر(ص) فرمود:«هرگاه انسان بمیرد عملش منقطع می گردد،مگر از سه چیز:صدقه ی جاریه،علمی که از آن نفع برده شود و فرزند صالحی که برای او دعا کند».

تمسک به این حدیث؛یعنی اعتقاد به این که اموات ارتباطشان با این عالم قطع می شود،برکتی به آنها از دنیا نمی رسد و آنان تصرفی در این عالم انجام نمی دهند.

پاسخ: حدیث دلالت دارد بر این که عمل انسان با مرگش قطع می شود،مگر در سه مورد؛نه این که از هیچ چیز غیر از این سه مورد نفع نمی برد.
به بیانی دیگر: حدیث ناظر به اعمالی است که پایداری آن به خود انسان در حال حیات بستگی دارد.که این گونه اعمال با مرگ منقطع می گردد،مگر در صورتی که برای آن وجود استمراری باشد،همانند موارد سه گانه ای که در روایت استثنا شده است و این منافاتی ندارد با اعمالی که قوام آنها به انسان نیست تا بعد از وفاتش از دیگری به او نفع برسد ولو از غیر این سه مورد باشد.37

اشکال دوم
از ظاهر برخی آیات استفاده می شود که اموات چیزی نمی شنوند،خداوند متعال می فرماید:«فَإِنَّکَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَىٰ وَ لَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاءَ إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِ‌ینَ؛38 پس تو ای رسول ما این مردم دل مرده را نتوانی با سخن حق بشنوانی،و دعوت خود را به گوش این کران که عمداً روی گردانند برسانی».

در آیه ای دیگر آمده است:«وَ مَا یسْتَوِی الْأَحْیاءُ وَ لَا الْأَمْوَاتُ إِنَّ اللَّهَ یسْمِعُ مَن یشَاءُ وَ مَا أَنتَ بِمُسْمِعٍ مَّن فِی الْقُبُورِ‌؛39 و ابداً زندگان با مردگان مساوی نیستند،خدا هر که را خواهد شنوا سازد و تو آن کس را که در گورستان است شنوا نتوانی کرد».

پاسخ: اوّلاً: ممکن است که آیه ناظر به اجسادی باشد که در قبرهاست؛زیرا آنها تبدیل به خاک می شوند و چیزی درک نمی کنند.
ثانیاً: مراد از نفی سماع،نفی انتفاع است که از آن به کنایه تعبیر به نفی سماع شده است؛یعنی این مشرکان آیات تو را می شنوند،ولی از آنها نفع نمی برند،همان گونه که اهل قبور کلام شما را می شنوند،ولی از آن نفع نمی برند؛زیرا وقتش گذشته است.

ابن قیم جوزیه در تفسیر آیه ی «وَ مَا أَنتَ بِمُسْمِعٍ مَّن فِی الْقُبُورِ‌» می گوید: آیه دلالت دارد بر کافری که قلبش مرده است،به نحوی که نمی توانی حقایق را به او برسانی تا از آن بهره مند شود،همان گونه که نمی توانی به کسانی که در قبرند چیزی بشنوانی به طوری که نفع برند.

همچنین در تفسیر آیه ی شریفه ی:«إِنَّکَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَىٰ وَ لَا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعَاءَ إِذَا وَلَّوْا مُدْبِرِ‌ینَ» می گوید:«مراد از آیه نفی اهلیّت سماع است؛به این معنی که قلب های مشرکان از آنجا که مرده است،تو نمی توانی حقایق را به آنان برسانی،همان گونه که در اموات نیز چنین است».40

حسن بن علی سقاف شافعی نیز در شرح آیه ی :«وَ مَا أَنتَ بِمُسْمِعٍ مَّن فِی الْقُبُورِ‌» می گوید:«آیه دلیل بر آن است که کافرانی که بر باطل اصرار دارند،از موعظه ی تو نفع نمی برند،همانند امواتی که در قبرند و از موعظه ی تو سودی نمی برند».

آنگاه از «تفسیر صابونی» نقل می کند که مقصود از آیه این است:«همان گونه که امواتِ کفّار از هدایت و دعوت پیامبر(ص) بی بهره اند؛مشرکان نیز که اهل شقاوتند از هدایت تو سودی نمی برند».41

همچنین در تفسیر آیه ی شریفه ی :«إِنَّکَ لَا تُسْمِعُ الْمَوْتَىٰ» می گویند: ای پیامبر(ص) تو نمی توانی حق را به کسانی که قلبشان بر باطل مهر خورده،برسانی،در صورتی که خود آنها از حق اعراض کرده اند.42

به اشتراک بگذارید

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
  • Google Plus
  • Print
نظرات

یک نظر به "اثبات وجود حیات برزخی"

  1. سلام و صلوات بر محمد و آل محمد
    امشب شب وفات حضرت ام کلثوم سلام الله علیهاست…
    و ما هم اسممان شیعه است اما از همچین روزی کمتر از ماها اطلاع داریم… صداوسیما هم که هیچی!
    برای اینکه این حضرت بزگوار غریب نباشه این روز رو به همه اطلاع بدیم و عزا بگیریم…
    وظیفه ما همه شیعه هاست.

    http://heiate-majazi.blogfa.com/post/32/%D8%AA%D8%B3%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D9%84%D8%AB%D9%88%D9%85-%28%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%D8%A7%29

    http://heiate-majazi.blogfa.com/post/33/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%87%DB%8C%D8%A6%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D8%B3%D8%AE%D9%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D9%84%D8%AB%D9%88%D9%85-%28%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%D8%A7%29

    http://heiate-majazi.blogfa.com/post/34/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%87%DB%8C%D8%A6%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%AD%D8%B6%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D9%84%D8%AB%D9%88%D9%85-%28%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%87%D8%A7%29

نظر دادن