آثار زیانبار حقّ النّاس – بخش اوّل
انتشار: 30 آذر ماه 1394 ساعت 18:09 دیدگاه ها: هيچ

به گزارش گلستان بلاگ،وب سایت «اشراق» نوشت:

جامعه دارای حقّوقی است و مردم از هر دسته و صنفی که باشند، دارای هر نژاد و مذهبی که باشند از حقوقی در اجتماع برخوردارند. هر کس حقّ مالکیت، حقّ حیات، حقّ آزادی و حقّ امنیت جانی، مالی و عرضی کسی را ضایع کند به همان اندازه ضامن و بدهکار صاحب حقّ است و اگر آن را در دنیا ادا نکند، در قیامت از طریق عدل الهی، داد مظلوم و محروم از بدهکار و ستمکار گرفته می شود.

این حقوق در برابر حقوقی است که خداوند بر انسان دارد؛ مانند حقّ اطاعت و پرهیز از معصیت؛ از این رو آنچه به خداوند بر می گردد «حقّ الله» نامید می شود که با توبه بخشیده می شود؛ زیرا خداوند ارحمُ الرّاحمین است؛ ولی آنچه به حقّ النّاس بر می گردد هم در دنیا مایه ی هلاکت و بدبختی است و هم در آخرت در محکمه ی عدل الهی بسیار سخت و زیان بار خواهد بود.

08865

آثار ناگوار حقّ النّاس
حقّ النّاس آثار و پیامدهای بسیار ناگوار و غیر قابل تحملی در پی دارد که نگون بختی دنیا و آخرت را برای انسان رقم می زند؛ زندگی، عمر و عبادت آدمی را تباه می سازد و انسان را از چشم خدا و خلق خدا می اندازد.

حقّ النّاس مانع اجابت دعا
امام علی(ع) می فرماید: خداوند به حضرت عیسی(ع) فرمود به بنی اسرائیل بگو:

«اِنّی غَیرُ مُستَجیبٍ لِاَحَدٍ مِنکُم دَعوَهً وَ لِاَحدٍ خَلقی قِبَلَهُ مَظلِمَهٌ»؛1
من دعای کسی را که حقّی از دیگران بر گردنش باشد اجابت نمی کنم.

امام صادق(ع) فرمودند:

«لا اُجیبُ دَعوَهَ مَظلُومٍ دَعانی فِی مَظلِمَهٍ ظُلمَها وَ لِاَحَدِ عِندَهُ مِثلُ تِلکَ المَظلِمَهِ»؛2
[با اینکه دعای مظلوم مستجاب است ولی؛] دعای مظلومی را که خودش نیز به کسی ظلم کرده اجابت نخواهم کرد.

خداوند به حضرت عیسی(ع) فرمود: به ستمگران بنی اسرائیل بگو تا وقتی که حقّ مردم مظلوم تحت ستم شما و بت ها، در خانه های شما است مرا نخوانید؛ زیرا با خود عهد کرده ام که دعای این افراد را علیه خودشان اجابت کنم و آن ها را لعن نمایم.3

عدم لیاقت ورود به خانه ی خدا
افرادی که به دیگران ظلم می کنند نمی توانند به مسجد وارد شوند و اگر وارد شوند مورد لعن خدا قرار می گیرند.

رسول خدا فرمودند:

«اَوحَی اللهُ اِلَیَّ اَن یا اَخَا المُرسلینَ وَ یا اَخَا المُنذرِینَ اَنذِر قَومَکَ لایَدخُلُوا بَیتاً مِن بُیُوتی وَ لِاَحَدٍ مِن عِبادی عِندَ اَحَدِهِم مَظلِمَهٌ…»؛4
خداوند به من وحی فرستاد که ای برادر پیامبران مرسل! به قوم خود بگو به خانه ای از خانه های من (مسجد) وارد نشوند در حالی که مظلمه ای از بندگان من بر گردنشان باشد که آنها را لعنت می کنم مادامی که در برابر من به نماز ایستاده اند مگر اینکه آن مظلمه را مسترد کنند.

امام حسین(ع) در شب عاشورا به یاران خود فرمود: هر کس به مردم بدهکاری دارد با ما نماند و برگردد! یعنی بدهی و حقّ النّاس توفیق شهادت و عاقبت به خیری را از  انسان می گیرد!

سخت ترین مشکل قیامت
امام علی(ع) از قول خداوند متعال نقل می فرماید که خداوند از حقوق بندگان نمی گذرد. خداوند می فرماید:

قسم به عزت و جلالم! ستم هیچ ظالمی از من [بدون حساب] نخواهد گذشت؛ هر چند دستی [ناحقّ] به دستی خورده یا تماس حاصل کرده باشد؛ حتی آسیبی که از گوسفند شاخدار به گوسفند بی شاخ رسیده باشد.5

پس خداوند حقّ افراد را می گیرد و به صاحبانش می دهد تا جایی که هیچ کس از دیگری طلبکار نباشد، آن گاه همه آماده حساب می شوند.

غیر قابل گذشت
در چند روایت از رسول خدا(ص) و ائمه هدی(ع) نقل شده است: ظلم بر سه قسم است؛ یک قسم غیر قابل  بخشش، یک قسم قابل بخشش و قسم دیگر غیر قابل گذشت.

امام علی(ع) فرمودند:

«اَلا وَ اِنَّ الظُّلمَ ثَلاثَهٌ: فَظُلمٌ لایُغفَرُ وَ ظُلمٌ لایُترَکُ وَ ظُلمُ مَغفُورٌ لا یُطلَبُ…»؛6
بدانید که ظلم بر سه نوع است: ظلمی که قابل بخشش نیست و آن شرک به خدا است؛ ظلمی که قابل بخشش است (با توبه) و آن گناهان و ستمی است که مردم در حقّ خود کرده اند (حقّ الله) و ظلمی که امکان گذشت [از سوی خدا] وجود ندارد و آن ظلمی است که مردم به یکدیگر کرده اند (حقّ النّاس).

همچنین فرمودند:

«لا تَظلِم کَما لاتُحِّبُ اَن تُظلَمَ»؛7
به کسی ستم روا مدار؛ همان طور که دوست نداری کسی به تو ظلم کند.

مظلمه ها در قیامت
امام علی(ع) در مورد مظلمه قیامت می فرماید:

«الظُّلمُ الَّذی لا یُترَکُ فَظُلمُ العِبادِ بَعضِهُم بَعضاً، اَلقِصاصُ هُناکَ شَدیدُ لَیسَ هُوَ جَرَحاً بِالمُدی وَ لا ضَرباً بِالسِّیاطِ وَ لکِنَّهُ ما یُستَصغَرُ ذلِکَ عِندَهُ»؛8
ستمی که از آن گذشت نمی شود، ظلمی است که بندگان به یکدیگر روا می دارند و حقّ یکدیگر را پایمال می کنند، آری! قصاص و تسویه حساب قیامت بسیار سخت است. تصور نکنید که فصاص در آن جا با ضربه چاقو یا شلاق است، فقط بدانید هر چه هست، ضربه چاقو و شلاق در برابر آن ناچیز است.

آن بزرگوار در بیان زشتی ستمگری فرمود:

«وَ اللهِ لَإن اَبیتُ عَلی حَسَکِ السَّعدانِ مُسَهَّداً اَو اُجَرُّ فِی الاَغلالِ مُصَفَّداَ اَحَبُّ اِلَیَّ مِن اَن اَلقَیَ اللهَ وَ رَسُولَهُ ظالِماً لِبَعضِ العِبادِ…»؛9
سوگند به خدا! اگر تمام شب را روی خارهای سعدان (خار سه شعبه که خوراک شتران است) به سر برم یا با غل و زنجیر به این سو آن سو کشیده شوم خوش تر دارم تا خدا و پیامبرش را در روز قیامت در حالی ملاقات کنم که به بعضی از بندگان ستم یا چیزی از اموال آنان را غصب کرده ام. چگونه بر کسی ستم کنم برای نفس خویش که به سوی کهنگی و پوسیده شدن پیش می رود و در خاک در زمانی طولانی اقامت می کند!10

آن حضرت به شخصی که رشوه ای به نام هدیه برای ایشان آورده بود فرمودند:

«وَ اَعجَبُ مِن ذلِکَ طارِقٌ طَرَقَنا بِملفُوفَهٍ فِی وِ عائِها وَ مَعجُونَهٍ شَنِئتُها…»؛11
شگفت آورتر اینکه شب هنگام کسی به دیدار ما آمد و ظرفی سرپوشیده پر از حلوا داشت، معجونی در آن ظرف بود. چنان از آن متنفر شدم که گویا آن را با آب دهان مار سمی یا قی کرده آن مخلوط کرده اند. به او گفتم: هدیه است یا زکات یا صدقه؟ این دو بر ما اهل بیت(ع) حرام است. گفت: نه زکات است و نه صدقه، بلکه هدیه است. گفتم: زنان بچه مرده بر تو بگریند! آیا از راه دین وارد شده ای که مرا بفریبی یا عقلت آشفته شده یا جن زده شده ای و هذیان می گویی؟ به خدا سوگند! اگر همه اقالیم هفت گانه را و آنچه در آن است به من بدهند که برای گرفتن پوسته ی جویی از دهان مورچه ای از خدا نافرمانی کنم هرگز چنین نخواهم کرد.

تیره روزی در دنیا و آخرت
کسی که به خلق خدا ستم کند، تیره دل و تاریک فکر است و این تیرگی، خود را در قیامت نشان می دهد. رسول خدا(ص) فرمودند:

 «اِتَّقُوا الظُّلمَ فَاِنَّهُ ظُلُماتٌ یَومَ القِیامَهِ»؛12
از ستم کردن دوری کنید که ستم، تاریکی قیامت است.

آن حضرت در پاسخ کسی که گفت: دوست دارد در قیامت در نور و روشنی محشور شود، فرمودند:

«لا تَظلِم اَحَداً تُحشَرُ یَومَ القِیامَهِ فِی النُّور»؛13
اگر به کسی ستم نکنی، در قیامت در نور محشور  خواهی شد.

امام باقر(ع) فرمودند:

«الظُّلمُ فِی الدُّنیا هُوَ الظُّلماتُ فِی الاخِرَهِ»؛14
ستم [به بندگان خدا] در دنیا، تاریکی و ظلمت در قیامت است.

امام صادق(ع) فرمودند:

«فَازُوا وَ اللهِ اَلابرارُ، اَتَدری مَن هُم؟ هُمُ الَّذینَ لا یُؤذُونَ الذَّرَّ»؛15
به خدا سوگند! نیکان رستگارند. آیا می دانی آنان چه کسانی هستند؟ آن هایی که آزارشان به موری نمی رسد!

از این رو مولای متقیان علی(ع) فرمودند: اگر تمام دنیا را به من بدهند که در حقّ مورچه ای ستم روا دارم و پوسته ی جو را از دهان آن بگیرم، چنین نخواهم کرد!

رسول خدا(ص) فرمودند:

«میان انسان و بهشت، هفت گردنه وجود دارد که آسان ترین آن، مرگ و سخت ترین آن، ایستادن در برابر خداست، آنگاه که ستمدیدگان دامن ستمگران را بگیرند».16

عامل نگون بختی
امام علی(ع) در مورد عواقب ستم می فرمایند:

«الظُّلمُ یُزِّلُ القَدَمَ وَ یَسلُبُ النِّعَمَ وَ یُهلِکُ الأُمَمَ»؛17
ستم، قدم را از راه حقّ و عدالت می لغزاند، نعمت ها را سلب می کند و امّت ها را به هلاکت می رساند.

همچنین فرمودند:

«اِیّاکَ وَ الظُّلمَ فَاِنَّ الجائِرَ لا یُریحُ رایِحَهَ الجَنَّهِ»؛18
از ستم پرهیز کن که ستمگر بوی بهشت را استشمام نخواهد کرد.

هیچ چیز مانند ظلم، به سرعت نعمت ها را سلب و عذاب و هلاکت را نزدیک نمی کند؛ زیرا خداوند دعای مظلومان را می شنود و در کمین ستمکاران است.19

ایشان فرمودند:

کسی که ستم می کند شیشه ی عمر خود را می شکند و کسی که بر اسب ظلم سوار شود زمین می خورد. ستم، عمر را کوتاه می کند و نعمت ها را بر باد می دهد و کسی که در حکومت خود به رعیت ظلم کند به زوال ملک خود سرعت بخشیده است.20

پی نوشت ها
1- خصال، ص 237.
2- بحار، ج 75، ص 312.
3- وسائل الشیعه، ج 7، ص 146.
4- همان، ج 84، ص 257.
5- محاسن، ج 1، ص 68.
6- نهج البلاغه، خطبه 176.
7- همان، حکمت 298.
8- بحار، ج 7، ص 271.
9- نهج البلاغه، خطبه 224.
10- ر.ک: داستان عقیل، ص 23 (همین کتاب).
11- نهج البلاغه، خطبه 224.
12- کافی، ج 2، ص 332.
13- کنزالعمال، ح 44154.
14- ثواب الاعمال، ص 321.
15- بحار، ج 76، ص 192.
16- کنزالعمال، به نقل از میزان الحکمه.
17- غررالحکم، ح 1734.
18- همان، ح 2670.
19- نهج البلاغه، نامه 53، غرر، ح 7523.
20- غرر الحکم.
منبع: حق الناس – عباس رحیمی، استاد حوزه و دانشگاه.

 

به اشتراک بگذارید

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
  • Google Plus
  • Print
نظرات

نظر دادن