آثار زیانبار حقّ الناس – بخش دوّم
انتشار: 30 آذر ماه 1394 ساعت 18:09 دیدگاه ها: هيچ

به گزارش گلستان بلاگ،وب سایت «اشراق» نوشت:

مظلوم بی یاور
ستم و حق کشی نسبت به بندگان خداوند زشت و ناروا است، ولی اگر کسی بتواند از حق خود دفاع کند و دست بر سینه ی ظالم بزند، کمتر آسیب می بیند؛ ولی اگر کسی نتواند از حق خود دفاع کند و کسی را نداشته باشد که یاری اش نماید، ستم در حق او بدترین نوع ستم است و خداوند یارِ مظلومِ بی یاور است.

رسول خدا(ص) فرمودند:

«اِشتَدَّ غَضَبُ اللهِ عَلی مَن ظَلَمَ مَن لا یَجِدُ ناصِراً غَیرَ اِلّا اللهَ»؛1
غضب شدید خداوند نسبت به ظالمی است که به کسی ستم کند که جز خدا یاری ندارد.

امام باقر(ع) فرمودند: پدرم علی بن الحسین(ع) هنگام وفات مرا به سینه ی خود چسباند و فرمود:
من تو را وصیت می کنم به آنچه پدرم (امام حسین(ع)) هنگام شهادت مرا به آن سفارش نمود، او فرمود:

«اِیّاکَ وَ ظُلمَ مَن لا یَجِدُ ناصِراً اِلّا اللهَ»؛2
فرزندم! بر حذر باش از ستم کردن به کسی که جز خدا فریادرسی ندارد!

رسول خدا(ص) فرمودند: هرگاه به کسی ظلم شود و کسی نباشد او را یاری کند و او چشم خود را به آسمان دوخته، خدا را صدا زند، خداوند گوید:

«لَبَّیکَ اَنا اَنصُرُکَ عاجِلاً وَ آجِلاً»؛3
بنده ی من! تو را اجابت می کنم و در این دنیا و آن دنیا تو را یاری خواهم کرد.

امام باقر(ع) فرمودند:

«الظُّلمُ الَّذی لا یَدَعُهُ لِلهِ عَزَّوَجَلَّ فَالمُدایَنَهُ بَینَ العِبادِ»؛4
آن ستمی که خداوند رهایش نمی کند تا عدالت اجرا شود، بدهکاری های بندگان به یکدیگر است.

امام علی(ع) فرمودند:

«سَیَنتَقِمُ اللهُ مِمَّن ظَلَمَ مَأکَلاً بِمَأکَلٍ وَ مَشرَبَاً بِمَشرَبٍ مِن مَطاعِمِ العَلقَمِ وَ مَشارِبِ الصَبِّرِ وَ المَقِرِ»؛5
به زودی خداوند از ستمکاران انتقام می گیرد، خوردنی را با خوردنی، نوشیدنی را با نوشیدنی، خوردنی تلخ تر از گیاه علقم و نوشیدنی تلخ تر و جانگدازتر از شیره ی درخت صبر، خداوند از درون، ترس و از بیرون شمشیر را بر او مسلط خواهد کرد.

رسول خدا(ص) فرمودند: خداوند بزرگ می فرماید:

من از ظالم انتقام می گیرم، هم در دنیا و هم در آخرت و نیز انتقام می گیرم از کسی که نمی تواند به مظلوم کمک کند؛ اما یاری اش نمی کند.

امام علی(ع) فرمودند:

ستم به آدم ناتوان، زشت ترین ظلم است.6

از آن حضرت پرسیدند: کدام ستم عقوبتش به سرعت دامن ستمکار را می گیرد؟ فرمودند:

هر کسی به فردی ستم کند که یاوری غیر از خدا ندارد، در حق نعمت های خدا کوتاهی و در حق فقیر و ناتوان حق کُشی کرده است.7

گفتنی است که ظلم در حق خوبان و ستم به شخص ستم دیده، بدترین نوع ظلم شمرده شده است.8

مهلت به ظالم
بدون شک مظلوم مورد عنایت خداوند است و خدا از ظالم انتقام شدیدی می گیرد. ظلم از جمله گناهانی است که عقوبتش در همین دنیا دامن گیر ستمکار می شود؛ اما گاهی از روی مصالحی به تأخیر می افتد که به ظالم مهلت داده می شود و این نباید سبب یأس و ناامیدی مظلوم گردد، زیرا تأخیر عقوبت ظالم نه از روی غفلت و نه به دلیل بی توجهی است؛ بلکه گاهی به او مهلت می دهد تا خوب آزمایش شود و پیمانه ی ظلمش به نهایت برسد تا جایی که راه توبه بر او بسته شود. بعضی تأخیرها نیز آزمایشی برای مظلوم است و مظلوم باید خودش برای رفع ستم و ریشه کن کردن ستمکار تلاش کند.

قرآن کریم می فرماید:

«وَلَا یَحْسَبَنَّ الَّذِینَ کَفَرُ‌وا أَنَّمَا نُمْلِی لَهُمْ خَیْرٌ‌ لِّأَنفُسِهِمْ إِنَّمَا نُمْلِی لَهُمْ لِیَزْدَادُوا إِثْمًا وَلَهُمْ عَذَابٌ مُّهِینٌ»؛9
کافران هرگز مپندارند مهلتی که به ایشان می دهیم به نفع آن ها است، فقط مهلت شان می دهیم تا بار گناه خود را افزون کنند و برای ایشان عذاب خفت باری در پیش است.

امام علی(ع) می فرمایند:

«وَ لَئِن اَمهَلَ اللهُ الظّالِمَ فَلَن یَفُوتَ اَخذَهُ وَ هُوَ لَهُ بِالمِرصادِ…»؛10
اگر خداوند چند روزی به ستمکار مهلت دهد، از بازپرسی و عذاب او غفلت نخواهد کرد و او در کمین ستمگران است و گلوی آن ها را در دست گرفته تا از فرو رفتن آب دریغ دارد.

همچنین فرمودند:

خداوند به ستمگر مهلت می دهد، ولی از او غافل نمی شود.11

رسول خدا(ص) فرمودند:

خداوند به ظالم مهلت می دهد تا جایی که [مغرور شود و] بگوید: خداوند، مرا مهلت داده است! آن گاه گلوی او را می فشارد.

خداوند خودش را هنگام هلاکت ظالم مدح نموده، می فرماید:

«فَقُطِعَ دَابِرُ‌ الْقَوْمِ الَّذِینَ ظَلَمُوا وَالْحَمْدُ لِلَّهِ رَ‌بِّ الْعَالَمِینَ »؛12
پس ریشه ی قومی که ستم کردند برکنده شد و سپاس خدای را که پروردگار عالمیان است.

امام باقر(ع) فرمودند:

خداوند از وقتی که به موسی(ع) فرمود: «دعای شما را در حقّ فرعون اجابت کردم» تا وقتی که فرعون را هلاک نمود، چهل سال مهلت داد.13

خداوند ظالم را به دست ظالم هلاک می کندزمانی که حزب بعث عراق به رهبری صدام، تار و پود کشور عراق را از هم پاشید و جنایات فراوانی از جمله: قتل عام شیعیان و جنگ تحمیلی علیه ایران و اشغال کویت انجام داد، من که از وضع عراق آگاهی کامل داشتم و سه عزیزخود را (خواهر و خواهرزادگانم که از قبر و جسد آنان خبری نیست) از دست دادم فکر نمی کردم زنده باشم و نابودی حزب بعث و نظام فاسد صدام را ببینم، ولی خداوند آن ستمگر و حزبش را به دست ظالم دیگر (همانند آمریکا) نابودساخت.

قرآن کریم خبر از فروپاشی نظام ظالم به دست ظالم دیگر می دهد و امام باقر(ع) نیز آن را با صراحت بیان می کند. قرآن کریم می فرماید:

«وَ کَذَٰلِکَ نُوَلِّی بَعْضَ الظَّالِمِینَ بَعْضًا بِمَا کَانُوا یَکْسِبُونَ»؛14
این گونه بعضی ستمگران را گرفتار بعضی دیگر می سازیم؛ به خاطر کارهایی که انجام داده اند.

امام باقر(ع) فرمودند:

«مَا انتَصَرَ اللهُ مِن ظالِمٍ إلّا بِظالِمِ وَ ذلِکَ…»؛15
خداوند هرگز از ظالمی انتقام نمی گیرد؛ مگر به وسیله ی ظالم دیگر و این است معنی آیه ی فوق.

در تاریخ بسیار اتفاق افتاده که ستمکاران به وسیله ی ستمکار دیگر از بین رفته اند که جریان آمریکا و نظام صدام یکی از نمونه های زمان ما است. رسول خدا(ص) فرمودند:

خداوند به یکی از پیامبران وحی فرمود: هرگاه مورد ستم قرار گرفتی راضی شو که من تو را یاری کنم، زیرا یاری من از اینکه خودت بخواهی از خودت دفاع کنی بهتر است.

مظلوم باید برابر ستمکار بایستد
سکوت مردم و تن دادن به ظلم و ستم، یکی از عواملی است که باعث می شود ظالم به مظلوم ستم کند؛ در صورتی که همان قدر که ظلم، زشت است تن دادن به ظلم نیز زشت است، از این رو قرآن هر دو را نفی می کند:

«لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ»16

از قول حضرت عیسی(ع) نقل شده است که به بنی اسرائیل فرمود:

به حقیقت به شما می گویم که اگر خانه ای اتش گرفت و آن را خاموش نکردند خانه های زیادی در آتش خواهد سوخت؛ ولی اگر همان خانه ی اول را که آتش گرفته است خاموش کنند خانه های دیگر نمی سوزد، همچنین اگر جلوی ستمکار اول گرفته شود جبار دیگری جرأت ستم کردن پیدا نمی کند.17

پس بر مردم لازم است به مظلوم کمک کنند تا بتواند در برابر ظالم بایستد و ریشه ی ظلم و ستم خشک شود.

کمک به مظلوم
هرگونه بی تفاوتی و بی مسئولیتی در برابر مسائل جامعه پذیرفتنی نیست و دیگران باید هم نسبت به سرنوشت خودشان و هم سرنوشت دیگران احساس مسئولیت کند. یاری رساندن به مظلوم، واجب و یاری نکردن او حرام است.

حضرت علی(ع) می فرماید:

«وَ مَا اَخَذَ اللهُ عَلَی العُلماءِ اَن لایُقارُّوا عَلی کِظَّهِ ظالِمٍ وَ لا سَغَبِ مَظلُومٍ»؛18
خداوند از دانشمندان و توانمندان پیمان گرفته است که برابر ضایع شدن حقّ مظلوم، سکوت نکنند.

ایشان به دو فرزند بزرگوارشان فرمودند:

«کُونا لِلظّالِمِ خَصماً وَ لِلمَظلُومِ عَونا»؛
همواره یاور مظلوم و دشمن ظالم باشید.

خداوند در قرآن کریم مردمی را که برابر مظلوم سکوت می کنند، توبیخ کرده است:

«وَ مَا لَکُمْ لَا تُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَالْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّ‌جَالِ وَالنِّسَاءِ وَالْوِلْدَانِ الَّذِینَ یَقُولُونَ رَ‌بَّنَا أَخْرِ‌جْنَا مِنْ هَـٰذِهِ الْقَرْ‌یَهِ الظَّالِمِ أَهْلُهَا»؛19
چرا در راه خدا جهاد نمی کنند؟ در صورتی که جمعی ناتوان از مردم و زن و کودک (که در مکّه) اسیر ظلم کفارند دایم می گویند: بار خدایا! ما را از این شهر که مردمش ستمکاراند بیرون آور و از جانب خود برای ما صاحب اختیار و یاوری بفرست.

امام سجاد(ع) در فرازی از دعای مکارم اخلاق از خداوند می خواهد که او را در ایستادگی برابر ظالم یاری کند:

«وَاجعَل لی یَداً عَلی مَن ظَلَمَنی وَ لِساناً عَلی مَن خاصَمنی وَ ظَفَراً بِمَن عانَدَنی»؛20
خداوندا! دستم را برای دفاع برابر کسی که به من ستم می کند توانمند گردان و ربانم را برابر کسی که با من به دعوا بر می خیزد گویا کن و مرا بر دشمنم پیروز گردان.

 بنابراین مسلمان نباید ظلم را بپذیرد و به ظالم جرأت ظلم کردن بدهد، بلکه باید با شدّت در برابر او بایستند و او را از ظلم کردن، پشیمان کند.

امام علی(ع) فرمودند:

«آحسَنُ العَدلِ نُصرَهُ المَظلُومِ»؛21
یار کردن مظلوم نیکوترین عدالت خواهی است.

رسول خدا(ص) فرمودند:

«مَن اَخَذَ لِلمَظلُومِ مَنَ الظّالِمِ کانَ مَعِیَ فِی الجَنَّهِ مُصاحِباً»؛22
هر کس حق مظلوم را از ظالم بگیرد در بهشت همراه من خواهد بود.

امام صادق(ع) فرمودند:

هر مؤمنی که مؤمن مظلومی را یاری کند عمل او از روزه و اعتکاف یک ماه در مسجدالحرام بهتر است.23

امام علی(ع) فرمودند:

«اَفضَلُ الجِهادِ کَلِمَهُ عَدلٍ عِندَ اِمامٍ جائِرٍ»؛24
گفتن سخن حق در برابر حاکم ستمگر بالاترین مرتبه ی جهاد است.

کمک به ظالم
همان گونه که کمک به مظلوم واجب و پسندیده است، کمک به ظالم، حرام و ناپسند است، بنابراین نباید جامعه به گونه ای باشد که ظالم سر راه خود مانعی احساس نکند و زمینه ی ظلم کردن برایش فراهم شود.

قرآن کریم می فرماید:

«وَ لَا تَرْ‌کَنُوا إِلَى الَّذِینَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّکُمُ النَّارُ‌…»؛25
به کسانی که ستم می کنند متمایل نباشید که آتش جهنم شما را فرا خواهد گرفت و کسی شما را یاری نخواهد کرد.

ستمگری بسیار زشت و ناپسند است و هر کس به هر نحو به ظلم آلوده شود، گرفتار عذاب الهی خواهد شد و مورد لعن و نفرین قرار می گیرد.26

یکی از معصومین(ع) فرمودند:

«الرّاضی بِفِعلِ قَومٍ کَالدّاخِلَ فیهِ مَعَهُم»؛27
کسی که به کار گروهی راضی باشد از آن ها به حساب می آید.

رسول خدا(ص) فرودند:

«الظَّلَمَهُ وَ اَعوانُهُم فِی النّار»؛28
ستمکاران و اعوان و انصارشان در آتش [قیامت]اند.

ایشان فرمودند: وقتی قیامت برپا شود، منادی ندا می دهد:

«اَینَ الظَّلَمَهُ وَ اَعوانُهُم وَ مَن لاقَ لَهُم دَواهً اَو رَبَطَ لَهم کَیساً اَو مَدَّ لَهُم مَدَّهَ قَلَمٍ فَاحشُرُوهُم مَعَهُم»؛29
کجایند ستمکاران و یاران آن ها و هر کس برای آنان دوات و قلم آماده کرده و هر کس برای آن ها سر کیسه ای را بسته یا سر قلمی را تراشیده، همه را با ظالمان محشور کنید.

امام صادق(ع) فرمودند:

«العامِلٌ بِالظُّلمِ وَ المُعینُ لَهُ وَ الرّاضی بِهِ شُرَکاءُ ثَلاثَتُهُم»؛30
کسی که ظلم می کند و کسی که او را یاری می رساند و کسی که به ظلم رضایت دارد، هر سه شریک جرم هستند.

حضرت علی(ع) به نوف فرمودند:

اگر دوست داری در قیامت با من باشی، یار ظالم مباش.31

امام رضا(ع) فرمودند:

«الدُّخُولُ فِی اَعمالِهِم وَ العَونُ لَهُم وَ السَّعیُ فِی حَوائِجِهِم عَدیلُ الکُفرِ وَ النَّظَرُ اِلَیهِم عَلی العَمدِ مَنَ الکَبائِرِ الَّتی یُستَحَقُّ بِهِ النّارُ»؛32
کار برای ستمگران، کمک کردن به آن ها و دنبال کار آن ها رفتن، معادل کفر است و حتی از روی عمد نگاه کردن به ستمکار یا ستم او، از گناهان بزرگی به شمار می رود که مستحق آتش است.

از امام صادق(ع) در مورد کار کردن برای ظالم، هنگام سختی و ضرورت پرسیدند. حضرت فرمودند:

من دوست ندارم گره ای برای آن ها ببندم یا ظرفی را برای آن ها پر کنم و در برابرش آنچه بین زمین و آسمان است به من بدهند! یاران انسان های ستمکار در قیامت در سرادقی در آتش قرار دارند تا خداوند از حساب بندگان فارغ شود.33

پیامبر(ص) فرمودند:

«مَن اَعانَ ظالِماً عَلی ظُلمَهِ جاءَ یَومَ القِیامَهِ وَ عَلی جَبهَتِهِ مَکتُوبٌ آیِسٌ مَن رَحمَهِ اللهِ»؛34
هر کس ستمگری را در ستم کردن یاری دهد، روز قیامت آورده می شود، در حالی که بر پیشانی او نوشته شده: این شخص از رحمت خداوند نا امید است.

امام صادق(ع) فرمودند:

«مَن اَعانَ ظالِماً عَلی مَظلُومٍ لَم یَزَلِ الله عَزَّوَجَلَّ عَلَیهِ ساخِطاً حَتّی یَنزِعَ عَن مَعُونَتِهِ»؛35
هر کس ستمگری را بر ضد مظلوم یاری دهد، همواره مورد غضب خداوند است تا دست بردارد (توبه کند).

امام رضا(ع) فرمودند:

«مَن اَعانَ ظالِماً فَهُوَ ظالِمٌ وَ مَن خَذَلَ ظالِماً فَهُوَ عادِلٌ»؛36
هر کس ظالمی را یاری کند، ظالم و هر کس او را خوار سازد، عادل است.

رسول اعظم(ص) فرمودند:

هر کس با شخص ستمکار قدم زند (همراه شود)؛ در حالی که می داند او ستمکار  است، از اسلام خارج شده است.37

هر کس شلاقی را برای سلطان آماده کند، خداوند آن شلاق را در روز قیامت افعی می گرداند به طول هفتاد ذراع که در آتش جهنم بر او مسلط می گردد.38

هر کس به ستمکار کمک کند، خداوند همان را بر خودش مسلط می گرداند.39

اما صادق(ع) فرود:

«مَن سَوَّدَاسمَهُ فِی دیوانِ وُلدِ فُلانٍ حَشرَهُ اللهُ عَزَّوَجَلَّ یَومَ القِیامَهِ خِنزِیراً»؛40
هر کس نام خود را در دفتر فرزند فلان (بنی العباس) ثبت کند، خداوند او را در قیامت به صورت خوک محشور می گرداند.

با توجه به به روایات بالا نه تنها ضایع کردن حقّ و ظلم کردن در حقّ دیگران زشت و گناه بزرگی است؛ بلکه هرگونه کمک کردن به آن ها نیز معصیت به شمار می رود، از این رو کسانی که در حکومت های طاغوت و جابر کارمند هستند و به هر شکل جزو دستگاه ظالم قرار دارند در تمام جنایات و ستم های آن ها شریکند؛ آن سربازی که خدمت سربازی انجام می دهد، تا به وزیر و وکیل و مدیرکل و فرمانده و اعضای هیئت دولت و… برسد، همه در گناه، شریک و گرفتارند.

امام صادق(ع) فرمودند:

«لَولا اَنَّ بَنی اُمَیّهَ وَجَدوا مَن یَکتُبُ لَهُم وَ یُجبی لَهُمُ الفَیئَ وَ یُقاتِلُ عَنهُم وَ یَشهَدُ جَماعَتُهُم لَما سَلَبُونا حَقَّنا»؛41
اگر بنی امیه (لعنهم الله) یارانی مانند: نویسنده، جمع آوری کننده ی مالیات، سربازِ جنگجو و مردمی که در جماعت دور آن ها حضور دارند نمی یافتند، حقّ ما را نمی گرفتند.

یعنی در تمام ظلمی که بر اهل بیت(ع) و سایر مردم وارد شده مردم آن زمان شریکند و گناه آن جنایات و حتی ریختن خون امثال امام حسین(ع) بر گردن مردم است.

از این رو کسانی که به قتل امام حسین(ع) و یارانشان راضی بودند هر چند حضور نداشتند و شرکت مستقیم در قتل حضرت نداشتند، در گناه قاتلان آن حضرت شریک اند و بر همین مبنا گفته شده اللهُمَّ العَن بَنی اُمیَّهَ قاطِبَهً.

آه نیمه شب مظلوم
در احادیث آمده است که دعای مظلوم مستجاب می شود، یعنی خداوند شنوا و فریادرس مظلوم است.

رسول خدا(ص) فرمودند:

«اِتَّقُوا دَعوَهَ المَظلُومِ فَاِنَّما یَسئَلُ اللهُ تَعالی حَقَّهُ وَ اِنَّ اللهَ تَعالی لم یَمنَع ذا حَقٍّ حَقَّهُ»؛42
از دعای (نفرین) مظلوم بترسید؛ زیرا او حقّ خود را از خدا مطالبه می کند و خداوند هیچ صاحب حقّی را از حقّش ممنوع نمی سازد.

از دعای مظلوم بترسید؛ زیرا آن دعا بر ابرها بالا رود و خداوند سوگند می خورد که تو را یاری می کنم؛ هر چند طول بکشد.43

از دعای مظلوم بهراسید؛ زیرا چون شراره آتش به آسمان می رود.44

امام علی(ع) فرمودند:

«اَنفَذُ السِّهامِ دَعوَهُ المَظلُومِ»؛45
نافذترین (برنده ترین) تیر، دعای مظلوم است [که به هدف می خورد].

متأسفانه جهان را ستم فرا گرفته و بشر از روز نخست گرفتار ظلم و ظالم بوده است. نخستین خونی که بر زمین ریخته شد خون هابیل بود و از آن پس پایه ی ظلم و ستمکاری گذاشته شد و تا امروز فقط خدا می داند، چه خون هایی مظلومانه ریخته شده و چه اموالی به غارت رفته و چه خانه هایی ویران گردیده و چه جنایاتی در حق بشر انجام شده است!

وقتی جهان از ستم پر شود، عدالت گستر جهان ظهور می کند و ریشه ی ستم را در گیتی می خشکاند و شیرینی عدالت اسلامی را به تمام جهان و موجودات می چشاند.

انواع ظلم
ظلم موارد مختلفی دارد؛ مانند شرک که قرآن فرموده:

«إِنَّ الشِّرْ‌کَ لَظُلْمٌ عَظِیمٌ»؛46
خداوند از شرک و مشرک نمی گذرد.

«إِنَّ اللَّهَ لَا یَغْفِرُ‌ أَن یُشْرَ‌کَ بِهِ»؛47
خداوند از شرک و مشرک نمی گذرد.

و مانند ظلم به نفس که قرآن کریم می فرماید:

«رَ‌بِّ إِنِّی ظَلَمْتُ نَفْسِی، رَ‌بَّنَا ظَلَمْنَا أَنفُسَنَا، وَ مَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَـٰکِن کَانُوا أَنفُسَهُمْ یَظْلِمُونَ».

شخصی از ابوذر پرسید: مرا نصیحت کن، گفت: به کسی که دوستش داری بدی نکن! پرسید: مگر می شود کسی به دوست خود بدی کند؟ گفت: آری! تو خودت را از همه بیشتر دوست داری؛ ولی بر اثر گناه به نفس خود ظلم می کنی (او را مستحق کیفر خداوند می کنی و از نعمت های جاودان محروم می گردانی).

نوع سوم، ظلم به بندگان خداوند است که مورد عفو خداوند قرار نمی گیرد؛ زیرا حقّ النّاس است. این نوع ظلم به سه قسم: مالی، جانی و حیثیتی تقسیم می شود.

پی نوشت ها:
1- کنزالعمال، ح 7605.
2- کافی، ج 2، ص 331.
3- کنزالعمال، ح 7648.
4- بحار، ج 75، ص 311.
5- نهج البلاغه، خطبه 158.
6- همان، نامه 31.
7- بحار، ج 75، ص 320.
8- غررالحکم.
9- سوره آل عمران، آیه 178.
10- نهج البلاغه، خطبه 97.
11- غررالحکم، ح 6078.
12- سوره انعام، آیه 45.
13- بحار، ج 75، ص 322.
14- سوره انعام، آیه 129.
15- بحار، ج 75، ص 313.
16- سوره بقره، آیه 279.
17- بحار، ج 14، ص 308.
18- نهج البلاغه، خطبه سوم.
19- سوره نساء، آیه 75.
20- صحیفه سجادیه، دعای بیستم.
21- غررالحکم، ح 2977.
22- بحار، ج 75، ص 359.
23- همان، ج 100، ص 90.
24- کافی، ج 5، ص 59.
25- سوره هود، آیه 113.
26- زیارت عاشورا.
27- غرر، ص 433.
28- کنزالعمال، ح 7589.
29- بحار، ج 75، ص 372.
30- کافی، ج 2، ص 333.
31- بحار، ج 77، ص 383.
32- همان، ج 9، ص 75.
33- کافی، ج 5، ص 10.
34- کنزالعمال، ح 14950.
35- بحار، ج 75، ص 373.
36- همان.
37- کنزالعمال، ح 7596.
38- همان، 14953.
39- همان، ح 7593.
40- بحار، ج 75، ص 372.
41- کافی، ج 5، ص 107 و ج 7، ص 106.
42- کنزالعمال، ح 7600.
43- همان.
44- همان.
45- غررالحکم، ح 2979.
46- سوره لقمان، آیه 13.
47- سوره نساء، آیه 116.
منبع: حق الناس – عباس رحیمی، استاد حوزه و دانشگاه.

به اشتراک بگذارید

  • Facebook
  • Twitter
  • Delicious
  • LinkedIn
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • Email
  • RSS
  • Google Plus
  • Print
نظرات

نظر دادن